Bu nümunə nədir və nə deyil
Kirayə müqaviləsi nümunəsi hazır forma deyil, mənzil kirayəsində adətən mübahisə yaradan məqamların ardıcıl siyahısıdır. Gündəlik dildə buna həm kirayə, həm də icarə müqaviləsi deyilir, məzmun dəyişmir. Hər bənd bir sual verir: kim, nəyi, nə vaxt və hansı şərtlə edir. Cavablar kağıza yazılanda şifahi razılaşma sənədə çevrilir və sonradan «biz belə danışmamışdıq» söhbəti yaranmır.
Bu nümunə hüquqi məsləhəti əvəz etmir. Konkret vəziyyətiniz — uzun müddət, mənzilin ofis kimi istifadəsi, sahibin xaricdə yaşaması — fərqli bəndlər tələb edə bilər. Belə hallarda hazır mətni notariusa göstərin: notarius həm müqaviləni təsdiq edə, həm də dövlət reyestrində qeydiyyatın lazım olub-olmadığını deyə bilər.
Aşağıdakı bəndləri ardıcıllıqla köçürün və hər birinin qarşısına öz şərtinizi yazın. Sizə aid olmayan bəndi silmək əvəzinə «tətbiq olunmur» yazın: boş qalan bənd sonradan hər iki tərəf üçün risk mənbəyidir. Mənzil hələ seçilməyibsə, əvvəlcə bazara baxın, sonra müqaviləyə keçin.
Tərəflər, mənzil və müddət
Müqavilənin birinci hissəsi «kim və nəyi» sualına cavab verir. Tərəflərin adları şəxsiyyət vəsiqəsindəki kimi, mənzil isə çıxarışdakı ünvanla yazılır; elandakı «metroya yaxın, təmirli» ifadələrinin müqavilədə yeri yoxdur.
Ən vacib yoxlama kirayə verənin həqiqətən mülkiyyətçi olub-olmadığıdır. Çıxarışdakı ad şəxsiyyət vəsiqəsi ilə üst-üstə düşməlidir; mənzili qohum, agent və ya başqa nümayəndə verirsə, ondan etibarnamə istəyin və etibarnamənin nömrəsini müqaviləyə yazın. Çıxarışı yoxlamaq üsulları alıcı bələdçisində ətraflı yazılıb, kirayəçi üçün məntiq eynidir.
Müddət bəndində başlanğıc və bitmə tarixi dəqiq göstərilir. Uzadılma qaydası da burada yazılır: müddət bitəndə müqavilə eyni şərtlərlə davam edir, yoxsa yeni yazılı razılaşma tələb olunur. Bu bəndi boş qoymaq ən çox rast gəlinən səhvdir.
- Kirayə verən: soyad, ad, ata adı, şəxsiyyət vəsiqəsinin seriyası və nömrəsi, ünvan, telefon
- Kirayəçi: eyni məlumatlar; birgə yaşayacaq şəxslərin adları və sayı
- Mənzil: tam ünvan, mərtəbə, otaq sayı, sahə, çıxarışın nömrəsi və tarixi
- Mülkiyyət əsası: çıxarış mülkiyyətçinin adına; nümayəndə varsa, etibarnamənin nömrəsi və tarixi
- Müqavilənin müddəti: başlanğıc və bitmə tarixi
- Uzadılma: avtomatik, yoxsa yazılı razılaşma ilə və hansı şərtlərlə
- Mənzilin təyinatı: yalnız yaşayış üçün
Kirayə haqqı, depozit və kommunal
Pul bəndləri müqavilənin ən çox oxunan hissəsidir, ona görə burada ümumi ifadə olmamalıdır. Məbləğ rəqəmlə və sözlə, ödəniş günü təqvim günü ilə, ödəniş üsulu isə konkret yazılır: nağd qəbz qarşılığında, yoxsa bank köçürməsi ilə. Köçürmə həm də sübutdur; sonradan «ödənilməyib» iddiası olsa, köçürmələrin tarixçəsi hər şeyi göstərir.
Depozit ayrıca bənddir və onun nə üçün olduğu dəqiq yazılmalıdır: mənzilə dəymiş ziyan, ödənilməmiş kommunal, itirilmiş açar. Depozitin son ayın kirayəsi kimi sayılıb-sayılmaması da razılaşma məsələsidir; yazmasanız, hər tərəf öz xeyrinə yozacaq. Qaytarılma müddəti və tutulmaların yalnız akt əsasında aparılması bəndə əlavə edilir.
Kommunal xərclər üçün ən sadə üsul cədvəldir: hər xidmətin qarşısında kimin ödədiyi yazılır. Adətən kirayəçi sayğac üzrə istehlakı (işıq, qaz, su) ödəyir, mənzilin özünə bağlı ödənişlər isə sahibdə qalır, amma bu da yalnız yazılanda işləyir. Sayğac göstəriciləri köçmə günü aktda qeyd edilir ki, əvvəlki borc kirayəçinin üzərinə düşməsin.
- Kirayə haqqı: aylıq məbləğ rəqəmlə və sözlə; müddət ərzində dəyişib-dəyişmədiyi
- Ödəniş günü: ayın hansı günü, əvvəlcədən, yoxsa ay bitəndə
- Ödəniş üsulu: bank köçürməsi və ya nağd; nağd olanda qəbz mütləqdir
- Depozit: məbləğ, nəyi örtür, nə vaxt və necə qaytarılır
- Kommunal: işıq, qaz, su, internet, bina xidməti; hər biri üçün kim ödəyir
- Sayğac göstəriciləri: köçmə günü aktda; əvvəlki borc kirayə verənin üzərində
- Gecikmə: hansı müddət güzəştli sayılır və gecikmənin nəticəsi
Təmir, ziyan, ziyarətlər və ev qaydaları
Kirayə mübahisələrinin çoxu «bu kimin işidir» sualından çıxır: istilik sistemi işləmir, kran axır, divarda ləkə var. Müqavilədə iki kateqoriya ayrılır: mənzilin özünə aid böyük təmir və avadanlıq sahibin, gündəlik istifadədən yaranan xırda nasazlıqlar kirayəçinin üzərində. Adi köhnəlmə ilə ziyanın fərqi də yazılır: köhnəlmiş döşəmə ziyan deyil, sınmış qapı ziyandır.
Sahibin mənzilə gəlişi ayrıca bənd tələb edir: hansı hallarda, əvvəlcədən xəbər verməklə və kirayəçi ilə razılaşdırılmış vaxtda. Bu bənd həm kirayəçinin rahatlığını, həm də sahibin öz mənzilinə nəzarət hüququnu qoruyur. Açarların sayı və kimdə olduğu da burada qeyd edilir.
Ev qaydaları — heyvan, siqaret, üçüncü şəxslərin yaşaması, mənzilin başqasına verilməsi — elanda deyil, müqavilədə həll olunur. Otaq yoldaşı ilə birgə kirayə planlaşdırırsınızsa, bunu əvvəlcədən yazdırın: sonradan gətirilən şəxs müqavilənin pozulması kimi qiymətləndirilə bilər.
- Böyük təmir və avadanlığın dəyişdirilməsi: kirayə verən
- Gündəlik xırda təmir (lampa, kran rezini, kilid): kirayəçi
- Nasazlıq barədə bildiriş qaydası: kimə, necə, hansı müddətdə
- Adi köhnəlmə ziyan sayılmır; ziyan aktla və foto ilə təsbit olunur
- Sahibin ziyarəti: əvvəlcədən razılaşdırılmış vaxtda, təcili hallar istisna
- Ev heyvanları və siqaret: icazə var, ya yox, hansı şərtlərlə
- Əlavə sakinlər, mənzilin başqasına verilməsi, dəyişiklik (rəngləmə, deşik): yalnız sahibin yazılı razılığı ilə
Vaxtından əvvəl xitam və xəbərdarlıq
Heç kim müqaviləni pozmaq niyyəti ilə imzalamır, amma iş dəyişir, sahib mənzili satmaq qərarına gəlir, kirayəçi başqa şəhərə köçür. Xitam bəndi bu halları əvvəlcədən, sakit şəraitdə həll edir: hər tərəf nə qədər əvvəl yazılı xəbər verməlidir və bu halda depozitin taleyi nə olur.
Xəbərdarlıq müddətini hər iki tərəf üçün eyni yazmaq ədalətli sayılır. Müddəti dəqiq göstərin, «məqbul müddət» kimi ifadələrdən qaçın: belə ifadə mübahisədə heç kimə kömək etmir. Xəbərdarlıq üsulu da yazılır: yazılı mesaj, e-poçt və ya imzalı kağız.
Hansı pozuntuların müqaviləyə dərhal xitam verməyə əsas olduğunu ayrıca göstərin: ödənişin gecikməsi razılaşdırılmış həddi keçdikdə, mənzilə ciddi ziyan, sahibin icazəsiz gəlişləri. Mənzilin satılması halında kirayəçinin vəziyyəti də yazılmalıdır: müqavilə müddət bitənədək qüvvədə qalır, yoxsa tərəflər əvvəlcədən razılaşdırılmış qaydada ayrılır.
- Xəbərdarlıq müddəti: hər iki tərəf üçün eyni və dəqiq göstərilir
- Xəbərdarlıq forması: yazılı; ünvan və ya nömrə müqavilədə qeyd edilir
- Xitam zamanı depozit: tam qaytarılır, yoxsa hansı hallarda tutulur
- Dərhal xitam üçün əsaslar: ödəniş, ziyan, qadağan olunmuş istifadə
- Mənzil satılarsa: müqavilənin taleyi və kirayəçiyə verilən müddət
- Mənzilin boşaldılması: tarix, açarların qaytarılması, son sayğac göstəriciləri
Qəbul-təhvil aktı və imzalar
Qəbul-təhvil aktı müqavilənin ən çox unudulan və ən çox lazım olan əlavəsidir. Kirayəçi mənzili hansı vəziyyətdə alıbsa, elə də qaytarmalıdır; bunu sübut etməyin ən etibarlı yolu köçmə günü tərtib edilmiş akt və tarixli fotolardır. Çıxanda eyni akt təkrar tərtib edilir və iki sənəd müqayisə olunur.
Aktda mənzildəki mebel və texnika siyahı ilə, vəziyyəti qeyd olunmaqla yazılır: «soyuducu işləyir, qapı rezini köhnəlib». Divardakı cızıq, çatlamış kafel, işləməyən rozetka köçmə günü qeyd edilməsə, çıxanda kirayəçinin hesabına yazıla bilər. Sayğacların göstəriciləri və açarların sayı da bura düşür.
İmza hissəsində hər iki tərəf müqavilənin hər səhifəsini imzalayır, akt və fotolar ayrılmaz hissə kimi göstərilir, hər tərəf öz nüsxəsini götürür. Notariusda təsdiq mübahisə halında sənədin çəkisini artırır; təsdiqin və qeydiyyatın sizin halınızda lazım olub-olmadığını notariusun özündən soruşun.
- Akt tarixi köçmə günü ilə eyni
- Mebel və texnika: siyahı, hər birinin vəziyyəti
- Mövcud qüsurlar: divar, döşəmə, santexnika, pəncərə
- Foto: tarixli, mümkünsə hər iki tərəfin telefonunda
- Sayğac göstəriciləri: işıq, qaz, su
- Açarlar: sayı, domofon və qapı kartı daxil
- İmzalar: hər səhifədə, iki nüsxə, əlavələr müqavilənin ayrılmaz hissəsi