Kirayə müqaviləsi nümunəsi

Bu nümunə nədir və nə deyil

Nümunə mənzil kirayəsində adətən mübahisə çıxaran məqamları sıra ilə düzür. Kimi buna kirayə müqaviləsi deyir, kimi icarə müqaviləsi, məzmun dəyişmir. Hər bəndin arxasında bir sual dayanır: kim, nəyi, nə vaxt və hansı şərtlə edir. Cavabları kağıza yazanda şifahi razılaşma sənədə çevrilir və sonra «biz belə danışmamışdıq» söhbəti açılmır.

Nümunə hüquqi məsləhəti əvəz etmir. Müqavilə uzun müddətə bağlanırsa, mənzil ofis kimi işlədiləcəksə və ya sahib xaricdə yaşayırsa, başqa bəndlər lazım ola bilər. Onda hazır mətni notariusa göstərin. Notarius müqaviləni təsdiq edə də bilər, dövlət reyestrində qeydiyyatın lazım olub-olmadığını da deyə bilər.

Bəndləri sıra ilə köçürün və hər birinin qarşısına öz şərtinizi yazın. Sizə aid olmayan bəndi silməyin, qarşısına «tətbiq olunmur» yazın: boş qalan bənd sonra hər iki tərəf üçün risk yaradır. Mənzili hələ seçməmisinizsə, əvvəlcə bazara baxın, müqaviləyə sonra keçin.

Tərəflər, mənzil və müddət

Müqavilə kimin kimə nəyi verdiyi ilə başlayır. Adlar şəxsiyyət vəsiqəsindəki kimi, ünvan çıxarışdakı kimi yazılır. Elandakı «metroya yaxın, təmirli» sözlərinin müqavilədə yeri yoxdur.

Bu hissədə ən vacib yoxlama kirayə verənin həqiqətən mülkiyyətçi olub-olmamasıdır. Çıxarışdakı ad şəxsiyyət vəsiqəsindəki adla üst-üstə düşməlidir. Mənzili qohum, agent və ya başqa nümayəndə verirsə, ondan etibarnamə istəyin və etibarnamənin nömrəsini müqaviləyə yazın. Çıxarışı necə yoxlamaq lazım olduğu alıcı bələdçisində ətraflı yazılıb, kirayəçi üçün də məntiq eynidir.

Müddət bəndində başlanğıc və bitmə tarixi dəqiq göstərilir. Uzadılma da elə burada həll olunur: müddət bitəndə müqavilə eyni şərtlərlə davam edir, yoxsa yeni yazılı razılaşma lazımdır? Ən çox buraxılan səhv bu bəndi boş qoymaqdır.

• Kirayə verən: soyad, ad, ata adı, şəxsiyyət vəsiqəsinin seriyası və nömrəsi, ünvan, telefon
• Kirayəçi: eyni məlumatlar, üstəlik onunla birgə yaşayacaq adamların adları və sayı
• Mənzil: tam ünvan, mərtəbə, otaq sayı, sahə, çıxarışın nömrəsi və tarixi
• Mülkiyyət əsası: çıxarış mülkiyyətçinin adına; nümayəndə varsa, etibarnamənin nömrəsi və tarixi
• Müqavilənin müddəti: başlanğıc və bitmə tarixi
• Uzadılma: avtomatik, yoxsa yazılı razılaşma ilə, hansı şərtlərlə
• Mənzilin təyinatı: yalnız yaşayış üçün

Kirayə haqqı, depozit və kommunal

Müqavilədə ən çox oxunan yer pul bəndləridir, ona görə burada ümumi söz olmamalıdır. Məbləğ rəqəmlə və sözlə yazılır, ödəniş günü təqvimdəki günlə. Necə ödəniləcəyi də dəqiq olmalıdır: nağd, qəbz qarşılığında, yoxsa bank köçürməsi ilə. Köçürmə həm də sübutdur. Sonra kimsə «pul ödənilməyib» desə, köçürmələrin tarixçəsi hər şeyi göstərəcək.

Depozitə ayrıca bənd ayırın və onun nəyi örtdüyünü dəqiq yazın: mənzilə dəyən ziyan, ödənilməmiş kommunal, itirilmiş açar. Depozit son ayın kirayəsi sayılırmı? Bu da razılaşma məsələsidir və yazılmasa, hər tərəf öz xeyrinə yozacaq. Bura depozitin hansı müddətdə qaytarılacağını və tutulmaların yalnız akt əsasında aparılacağını da əlavə edin.

Kommunal üçün ən sadəsi cədvəldir: hər xidmətin qarşısında onu kimin ödədiyi yazılır. Adətən kirayəçi sayğacla gələni (işıq, qaz, su) ödəyir, mənzilin özünə bağlı ödənişlər isə sahibin üstündə qalır. Amma bu da yalnız yazılanda işləyir. Köçmə günü sayğacların göstəricisi akta salınır ki, əvvəlki borc kirayəçinin boynuna düşməsin.

• Kirayə haqqı: aylıq məbləğ rəqəmlə və sözlə; müddət ərzində dəyişəcəkmi
• Ödəniş günü: ayın hansı günü, əvvəlcədən, yoxsa ay bitəndə
• Ödəniş üsulu: bank köçürməsi və ya nağd; nağd olanda qəbz mütləqdir
• Depozit: məbləğ, nəyi örtür, nə vaxt və necə qaytarılır
• Kommunal: işıq, qaz, su, internet, bina xidməti; hər birini kim ödəyir
• Sayğac göstəriciləri: köçmə günü aktda; əvvəlki borc kirayə verənin üzərində
• Gecikmə: hansı müddət güzəştli sayılır, ondan sonra nə olur

Təmir, ziyan, ziyarətlər və ev qaydaları

Kirayədə mübahisələrin çoxu «bu kimin işidir?» sualından başlayır. İstilik sistemi işləmir, kran axır, divarda ləkə çıxıb. Müqavilədə bunu ikiyə bölün. Mənzilin özünə aid böyük təmir və avadanlıq sahibin üzərindədir, gündəlik istifadədən çıxan xırda nasazlıqlar isə kirayəçinin. Adi köhnəlmə ilə ziyanın fərqini də yazın: köhnəlmiş döşəmə ziyan deyil, sınmış qapı ziyandır.

Ev sahibinin mənzilə gəlməsi üçün ayrıca bənd lazımdır: hansı hallarda gəlir, qabaqcadan xəbər verirmi, vaxtı kirayəçi ilə razılaşdırırmı. Bu bənd iki tərəfi birdən qoruyur. Kirayəçi vaxtsız narahat edilmir, sahib isə öz mənzilinə nəzarət hüququnu saxlayır. Açarların sayı və kimdə olduğu da burada qeyd edilir.

Heyvan, siqaret, evdə başqa adamların yaşaması, mənzilin başqasına verilməsi kimi ev qaydaları elanda yox, müqavilədə həll olunur. Otaq yoldaşı ilə birgə kirayə fikriniz varsa, bunu əvvəldən yazdırın. Sonradan gətirilən adam müqavilənin pozulması sayıla bilər.

• Böyük təmir və avadanlığın dəyişdirilməsi: kirayə verən
• Gündəlik xırda təmir (lampa, kran rezini, kilid): kirayəçi
• Nasazlıq barədə xəbər: kimə, necə, hansı müddətdə verilir
• Adi köhnəlmə ziyan sayılmır; ziyan aktla və fotoşəkillə təsbit olunur
• Sahibin gəlişi: əvvəlcədən razılaşdırılmış vaxtda, təcili hallar istisna
• Ev heyvanları və siqaret: icazə varmı, varsa hansı şərtlərlə
• Əlavə sakinlər, mənzilin başqasına verilməsi, dəyişiklik (rəngləmə, deşik): yalnız sahibin yazılı razılığı ilə

Vaxtından əvvəl xitam və xəbərdarlıq

Müqaviləni pozmaq üçün imzalayan olmur, həyat isə öz işini görür: iş dəyişir, sahib mənzili satmaq qərarına gəlir, kirayəçi başqa şəhərə köçür. Xitam bəndi bunu hələ aralar sakit ikən həll edir: hər tərəf nə qədər əvvəl yazılı xəbər verməlidir və belə halda depozitin aqibəti nə olur.

Xəbərdarlıq müddətinin hər iki tərəf üçün eyni olması ədalətli sayılır. Onu dəqiq yazın. «Məqbul müddət» kimi ifadə mübahisədə heç kimin işinə yaramır. Xəbərin necə veriləcəyi də göstərilir: yazılı mesajla, e-poçtla və ya imzalı kağızla.

Hansı pozuntuların müqaviləyə dərhal xitam verməyə əsas olduğunu ayrıca sadalayın. Məsələn, ödəniş razılaşdırılmış həddən artıq gecikir, mənzilə ciddi ziyan dəyir, sahib icazəsiz gəlir. Mənzil satılsa, kirayəçinin vəziyyəti də yazılmalıdır: müqavilə müddət bitənədək qüvvədə qalır, yoxsa tərəflər əvvəlcədən razılaşdırılmış qaydada ayrılır.

• Xəbərdarlıq müddəti: hər iki tərəf üçün eyni və dəqiq göstərilir
• Xəbərdarlığın forması: yazılı; ünvan və ya nömrə müqavilədə qeyd edilir
• Xitam zamanı depozit: tam qaytarılır, yoxsa hansı hallarda tutulur
• Dərhal xitam üçün əsaslar: ödəniş, ziyan, qadağan olunmuş istifadə
• Mənzil satılarsa: müqavilənin taleyi və kirayəçiyə verilən müddət
• Mənzilin boşaldılması: tarix, açarların qaytarılması, son sayğac göstəriciləri

Qəbul-təhvil aktı və imzalar

Qəbul-təhvil aktını ən çox unudurlar, halbuki sonra ən çox o lazım olur. Kirayəçi mənzili hansı vəziyyətdə alıbsa, elə də qaytarmalıdır. Bunun ən güclü sübutu köçmə günü yazılmış akt və tarixli fotolardır. Çıxanda akt yenidən tərtib edilir və iki sənəd yan-yana qoyulur.

Aktda mebel və texnika siyahı ilə, hər birinin vəziyyəti qeyd olunmaqla yazılır: «soyuducu işləyir, qapının rezini köhnəlib». Divardakı cızıq, çatlamış kafel, işləməyən rozetka köçmə günü qeyd edilməsə, çıxanda kirayəçinin hesabına yazıla bilər. Sayğac göstəriciləri və açarların sayı da aktda olur.

Sonda iki tərəf müqavilənin hər səhifəsini imzalayır, akt və fotolar müqavilənin ayrılmaz hissəsi kimi göstərilir, hər tərəf öz nüsxəsini götürür. Notarius təsdiqi mübahisə düşəndə sənədin çəkisini artırır. Sizin halınızda təsdiq və qeydiyyat lazımdırmı, bunu notariusun özündən soruşun.

• Aktın tarixi köçmə günü ilə eyni
• Mebel və texnika: siyahı, hər birinin vəziyyəti
• Olan qüsurlar: divar, döşəmə, santexnika, pəncərə
• Foto: tarixli, mümkünsə hər iki tərəfin telefonunda
• Sayğac göstəriciləri: işıq, qaz, su
• Açarlar: sayı, domofon və qapı kartı da daxil
• İmzalar: hər səhifədə, iki nüsxə, əlavələr müqavilənin ayrılmaz hissəsi