Büdcəni kommunalla birlikdə hesablayın
Elanlara baxmazdan əvvəl hesabı aparın. Elandakı məbləğ çox vaxt təkcə kirayə haqqıdır. Üstünə işıq, qaz, su, internet, bir də binanın xidmət haqqı gələcək. Yeni tikilidə xidmət haqqı və lift ayrıca xərc ola bilər. Köhnə tikilidə isə qış aylarında istilik xərci xeyli artır.
Hamısını toplayıb bir rəqəm alın və aylıq gəlirinizin yanına qoyun. Kommunalı kim ödəyir və necə, bunu elə ilk zəngdə soruşun. Bir ev sahibi sayğaca görə hesablayır, o biri sabit məbləğ istəyir. Bazarın səviyyəsini bilmək üçün saytın canlı qiymət səhifəsinə baxın: Bakı üzrə cari orta qiymətlər orada rayon-rayon görünür.
Köçəndə adətən birdən iki məbləğ verilir: birinci ayın kirayəsi və girov kimi qalan depozit. Bu pulu qabaqcadan kənara qoyun. Yoxsa bəyəndiyiniz evi tapsanız da, əldən çıxa bilər.
- Kirayə haqqı
- İşıq, qaz və su (sayğacla)
- İnternet və televiziya
- Binanın xidmət haqqı və lift
- Depozit və birinci ayın pulu
Rayonu yola görə seçin, təmirə görə yox
Bakıda ünvan seçəndə ən çox işə, ya universitetə gedən yolu düşünün. Metroya yaxın ev bir az baha olur, amma tıxacda itən vaxtı və taksi pulunu hesablasanız, əvəzini çıxarır. Əvvəlcə işinizə hansı metro xətti, hansı stansiyalar düşür, onu tapın. Sonra axtarışı həmin stansiyaların ətrafında aparın.
Nəsimi, Nərimanov, Yasamal, Səbail mərkəzə yaxındır. Kirayə orada bahadır, amma ev çoxdur, nəqliyyat da əl altındadır. Eyni pula Nizami, Binəqədi, Sabunçu, Suraxanı tərəfdə adətən daha böyük, ya da təmirli mənzil tapılır. Şəhərətrafı qəsəbələrdə qiymət daha da aşağıdır. Orada yolun nə qədər çəkdiyini və axşamlar nəqliyyatın seyrəldiyini unutmayın.
Hansı rayon necədir və hansı pula nə verir, bunu ayrıca bələdçidə yazmışıq. Rayonu seçdikdən sonra saytda süzgəcləri işə salın. Başlanğıc üçün metro, mərtəbə, otaq sayı və evin əşyalı olub-olmaması bəs edir.
Baxışda nəyi yoxlamaq lazımdır
Evə baxmağa gedəndə əvvəlcə qarşınızdakının kim olduğunu bilin. Ev sahibidir, onun qohumudur, yoxsa vasitəçi? Sahibdən çıxarışı (kupçanı) və şəxsiyyət vəsiqəsini göstərməsini xahiş edin. Çıxarışdakı ad vəsiqədəki adla eyni olmalıdır. Evi sahibin əvəzinə başqası kirayə verirsə, ondan buna səlahiyyəti olub-olmadığını soruşun.
Vasitəçi ilə işləyirsinizsə, onun xidmət haqqını kim verəcək və nə vaxt, bunu qabaqcadan danışın. Ciddi rieltor sənədə baxmağınızdan çəkinmir, ev sahibi ilə də görüşdürür. Sahib heç vaxt ortaya çıxmır, müqavilə də onun adından bağlanmırsa, ehtiyatlı olun.
Sonra evin özünə baxın. Kranları açıb suyun təzyiqini yoxlayın, kanalizasiyaya, qaz plitəsinə, elektrik xətlərinə, pəncərələrə və istilik sisteminə baxın. Sayğacları şəklə çəkin, yoxsa köçdüyünüz gündən əvvəlki borc sizin boynunuza qala bilər. Binanın girişi və qonşular barədə ilk təəssürat da çox şey deyir.
- Çıxarış və ev sahibinin şəxsiyyət vəsiqəsi
- Evi kimin adından kirayə verdiyi
- Sayğac göstəriciləri, köhnə borc
- Su, qaz, işıq, istilik
- Əşyaların siyahısı, nəyin necə olduğu
Xəbərdarlıq əlamətləri: nə vaxt uzaqlaşmaq lazımdır
Fırıldaq çox vaxt belə başlayır: evi hələ görməmisiniz, sizdən pul istəyirlər. «Yeri saxlayım» deyib köçürmə istəyən, görüşü təxirə salıb beh tələb edən, şəkilləri başqa elanlardan götürülmüş təklifdən uzaq durun. Evi görməmiş, ev sahibi ilə tanış olmamış heç kimə pul verməyin.
Bazardan xeyli ucuz elan da adamı düşündürməlidir. Belə elanın arxasında çox vaxt ya evdə ciddi bir problem durur, ya da elan uydurmadır. Bəzən də ev sahibi şərtlərin bir hissəsini gizlədir. Qiyməti saytın qiymət səhifəsi ilə tutuşdurun: rayonun orta qiymətindən xeyli aşağıdırsa, səbəbini soruşun.
Sənədi göstərmirlər. Pulu ancaq nağd, qəbzsiz istəyirlər. Müqavilə imzalamaqdan qaçırlar. Vasitəçi sizi ev sahibi ilə birbaşa danışmağa qoymur. Bunlardan biri tək başına kifayətdir ki, sağollaşıb axtarışa davam edəsiniz. Bakıda yaxşı ev çoxdur, risk etməyə dəyməz.
- Baxışdan əvvəl pul və ya beh tələbi
- Çıxarışı göstərməkdən imtina
- Bazardan xeyli ucuz qiymət
- Qəbzsiz nağd pul, müqavilədən qaçmaq
- Ev sahibi heç vaxt ortada olmur
Depozit, ilk ay və kirayə müqaviləsi
Razılaşdınızsa, hər şeyi yazılı kirayə müqaviləsinə salın. Kirayə haqqı nə qədərdir, hansı gün ödənir. Depozit nə qədərdir, hansı şərtlə qaytarılır. Kommunalı kim ödəyir. Müqavilə nə vaxta qədərdir və vaxtından əvvəl köçmək istəsəniz, nə olur. Sözlə verilən vəd mübahisə düşəndə sizə kömək etməyəcək.
Depozit ev sahibini qoruyur: əmlaka ziyan dəyə, ödəniş gecikə bilər. Bu, sonuncu ayın kirayəsi deyil, köçüb gedəndə evin vəziyyətinə baxıb geri qaytarılır. Ona görə köçdüyünüz gün evi də, əşyaları da şəklə çəkin, əşyaların siyahısını (təhvil-təslim aktını) müqaviləyə əlavə edin.
Hər ödənişin izi qalsın: ya qəbz, ya bank köçürməsi. Nağd verirsinizsə, heç olmasa sadə bir qəbz alın. Müqavilə nümunəsi və bəndlərin izahı ayrıca bələdçidədir. İmzalamazdan əvvəl oradakı bəndlərin hamısı sizin sənəddə varmı, yoxlayın.
Axtarışı sürətləndirən vasitələr
Bakıda yaxşı ev elanda çox qalmır. Hər gün saytı əllə gəzməyin, süzgəcli axtarışı yadda saxlayıb bildirişləri açın. Rayonu, büdcəni, otaq sayını və metronu bir dəfə qurursunuz. Uyğun yeni elan çıxan kimi telefona bildiriş gəlir və ilk zəng edənlərdən biri siz olursunuz.
Uzunmüddətli ev hələ tapılmayıbsa, arada günlük kirayədə qalmaq olar. Qısa müddətə bir yer tutub şəhərdə sakit-sakit axtarmaq, uzaqdan, tələsik, evi görmədən müqavilə bağlamaqdan yaxşıdır. Tələbəsinizsə, ya işə təzə başlamısınızsa, mənzili otaq yoldaşı ilə bölmək də büdcəni xeyli yüngülləşdirir.
Zəng edəndə sözü uzatmayın. Nə vaxt köçmək istəyirsiniz, neçə nəfər yaşayacaq, ev heyvanı varmı, bunu elə əvvəldə deyin. Həm sizin, həm ev sahibinin vaxtı boşa getmir, o da sizə ciddi yanaşır.