Əmlak bələdçiləri
Sənədlərdən ipotekaya, kirayə müqaviləsindən yeni tikilinin təhvilinə qədər — əmlak bazarında ən çox verilən suallara praktik, addım-addım cavablar.
Kupça (çıxarış) nədir?
Kupça danışıq sözüdür: sənədin rəsmi adı daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarışdır və o, mülkiyyət hüququnun dövlət qeydiyyatından keçdiyini təsdiq edir. Elanda «kupçası var» yazılıbsa, söhbət məhz bu sənəddən gedir. Ev almazdan əvvəl onda nə yazıldığını, həqiqiliyinin necə yoxlandığını və nəyi göstərmədiyini bilmək lazımdır.
Alqı-satqının rəsmiləşdirilməsi
Daşınmaz əmlakın satış müqaviləsi notarial qaydada təsdiq edilir, mülkiyyət hüququ isə alıcıya dövlət qeydiyyatı anında keçir. Adi ardıcıllıq belədir: sənəd yoxlaması, beh, notarius, ödəniş və dövlət qeydiyyatı. Satışda ər-arvad, azyaşlı uşaq, pay sahibi və ya etibarnamə ilə gələn nümayəndə varsa, əlavə razılıq və icazələr də lazım ola bilər.
İpoteka ilə ev almaq
Azərbaycanda ipoteka əsasən iki yolla alınır: İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun vəsaiti hesabına verilən Fond ipotekası və bankın öz vəsaiti hesabına verdiyi bank ipotekası. Fond ipotekasını Fondun müvəkkil bankları verir, bank ipotekasının şərtlərini isə bank özü müəyyən edir. Kredit kimə verilir, hansı sənədlər lazımdır, bunların çoxu da məhz bu seçimdən asılıdır.
Kirayə müqaviləsi
Ümumi qayda belədir: qanun müqavilənin bu növü üçün xüsusi forma müəyyən etməyibsə, tərəflər kirayə müqaviləsini sövdələşmələr üçün nəzərdə tutulan istənilən formada bağlaya bilər. Mənzil kirayəsinin notarial təsdiqi ASAN xidmətlərin siyahısında ayrıca xidmət kimi var, sizin halda tələb olunub-olunmadığını isə imzadan əvvəl notariusla dəqiqləşdirin. Ardınca sənədlər, depozitlə behin fərqi, vergi, qeydiyyat və vaxtından əvvəl xitam məsələsi gəlir.
Yeni tikilidə mənzil almaq
Yeni tikilidə seçimə mənzildən yox, tikinti şirkətindən başlayın: əvvəlki layihələrinə baxın, bina barədə Tikintilərin Dövlət Reyestrində qeyd olub-olmadığını yoxlayın. Bina hələ tikilirsə, siz təkcə qiymətə yox, şirkətə və imzaladığınız müqaviləyə də güvənirsiniz. Ardınca sənədlər və müqavilə gəlir, yoxlama isə mənzilin aktla təhvili və çıxarışla bitir.
Kupçasız əmlak: risklər
Kupçasız evin əsas riski budur: pulu ödəsəniz, hətta evdə yaşasanız da, hüquqi baxımdan sahib siz olmursunuz, çünki mülkiyyət hüququ dövlət reyestrində qeydiyyatdan sonra keçir. Kupçasız evdə nəyi itirə bilərsiniz, hansı halda sənəd sonradan düzəlir, hansı halda düzəlməyə bilər və pul verməzdən əvvəl nəyi soruşmaq lazımdır.
Bakıda mənzil qiymətləri nədən asılıdır
Bakıda mənzilin qiyməti bir neçə qatdan yığılır: ən böyük payı yer, yəni rayon və metroya məsafə götürür, sonra bina gəlir, ən sonda isə mənzilin öz vəziyyəti (mərtəbə, təmir, planlaşdırma). Elanları tutuşduranda ümumi qiymətə yox, kvadratmetr qiymətinə və rayonun medianına baxın. Rayondan və binadan başlayıb mediana qədər bir-bir açırıq.
Yeni tikili yoxsa köhnə tikili
Hamıya uyğun cavab yoxdur: köçməyə tələsmirsinizsə və təmiri öz zövqünüzlə etmək istəyirsinizsə, yeni tikili daha çox imkan verir. Açarı alan kimi köçmək və ipotekanı sadə yolla rəsmiləşdirmək istəyən üçün isə köhnə tikili daha münasib ola bilər: orada çıxarış adətən artıq olur. Fərqləri sənəddən başlayıb ipotekaya qədər bir-bir yan-yana qoyduq.
Kirayə müqaviləsi nümunəsi
Bu kirayə müqaviləsi nümunəsi mənzil kirayəsində adətən mübahisə çıxaran məqamları bənd-bənd düzən yoxlama siyahısıdır, doldurub imzalanacaq hazır blank deyil. Hər bəndi öz şərtlərinizə uyğunlaşdırın, istəsəniz notariusda təsdiq etdirin.
Bakının rayonları: harada yaşamalı
Bakının rayonları mərkəzdən kənara doğru dəyişir: mərkəzdə köhnə tikili, sıx məhəllə və metro çoxdur, kənarda isə həyət evi və boş yer, amma orada maşınsız keçinmək çətindir. Hansı rayon kimə yarayır, qonşu rayonları cüt-cüt tutuşdurub qısaca yazmışıq.
Bakıda kirayə mənzil necə tapmaq olar
Bakıda kirayə mənzili addım-addım axtarın: əvvəlcə büdcəni kommunalla birlikdə hesablayın, rayonu işə və ya universitetə gedən yola, metroya görə seçin, baxışda çıxarışı və ev sahibinin şəxsiyyət vəsiqəsini yoxlayın, razılaşanda isə hər şeyi yazılı kirayə müqaviləsinə salın. Belə axtarış həm az vaxt aparır, həm də daha təhlükəsiz olur.
Evi satarkən qiymət necə qoyulur
Evi satarkən qiyməti bazara baxıb qoyun: elanlar arasında sizin evə ən çox oxşayanları tapın, yəni eyni rayon, eyni bina tipi, yaxın otaq sayı və sahə, sonra ümumi qiymətə yox, kvadratmetrin qiymətinə baxın. Yuxarı qoysanız, ev aylarla satılmır, aşağı qoysanız, pul itirirsiniz. Qalan addımlara sırayla baxaq.
Otaq yoldaşı ilə yaşamaq
Bakıda kirayəni otaq yoldaşı ilə bölmək təkbaşına yaşamaqdan xeyli ucuzdur, amma bir evdə yola getmək üçün gündəlik vərdişləriniz tutmalıdır. İlk görüşü adamlı yerdə edin, kirayəni, depoziti və kommunalı kimin necə ödəyəcəyini isə köçməzdən əvvəl danışıb yazın.
MİDA mənzilləri və güzəştli mənzil
MİDA, yəni Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyi, tikdiyi mənzilləri bazardan aşağı qiymətə, «Güzəştli mənzil» sistemi ilə satır. Belə mənzilin ilk sahibi onu bir müddət sata və kirayəyə verə bilmir. Birevdə «MİDA mənzili» elanına baxırsınızsa, əvvəlcə bu məhdudiyyətin bitib-bitmədiyini və mənzilin bankda girovda olub-olmadığını öyrənin.
Alıcı bələdçisi: sual siyahısı
Zəng zamanı və baxışda satıcıya veriləcək suallar — alqı, kirayə və günlük kirayə üçün ayrıca.
Elanlara baxın
Oxuduqlarınızı təcrübədə yoxlayın — yoxlanılmış elanlar arasından seçin.