Sənədlər: çıxarış nə vaxt əlinizə keçir
Köhnə tikilidə mənzilin çıxarışı, yəni kupçası adətən artıq mövcuddur. Satıcı onu sizə göstərir, siz dövlət reyestrindən yoxlayırsınız, sonra notariusda alqı-satqı müqaviləsi bağlanır və qeydiyyatdan sonra çıxarış sizin adınıza keçir. Bu yol illərdir işləyir və hər addımı əvvəlcədən görmək mümkündür.
Yeni tikilidə isə hər şey binanın hansı mərhələdə olduğundan asılıdır. Bina hələ istismara verilməyibsə, mənzilin ayrıca çıxarışı da yoxdur: siz tikinti şirkəti ilə müqavilə bağlayır, pulu ödəyir və gözləyirsiniz. Çıxarış yalnız bina istismara verildikdən və mənzillər dövlət reyestrində qeydiyyata alındıqdan sonra əlinizə keçir, bu isə bəzən vəd ediləndən uzun çəkir.
Buna görə də bu seçimdə ilk fərq məhz sənəd riskidir. Köhnə tikilidə risk satıcının şəxsində və mənzilin keçmişində gizlənir, yeni tikilidə isə hər şey tikinti şirkətinin torpaq sənədlərindən, icazələrindən və verdiyi sözə nə qədər sadiq olmasından asılıdır.
- Köhnə tikili: çıxarışı reyestrdə yoxlayın, üzərində girov və ya həbs olub-olmadığına baxın
- Köhnə tikili: mənzildə qeydiyyatda olanları və pay sahiblərini dəqiqləşdirin
- Yeni tikili: torpaq sənədlərini və tikintiyə icazəni soruşun
- Yeni tikili: binanın istismara verilib-verilmədiyini öyrənin
- Yeni tikili: çıxarışın nə vaxt və necə veriləcəyinin müqavilədə yazıldığına baxın
Tikinti və planlaşdırma
Köhnə tikili deyəndə əsasən sovet dövründə tikilmiş binalar nəzərdə tutulur: möhkəm daş və ya panel divarlar, alçaq tavan, kiçik mətbəx və çox vaxt liftsiz bloklar. Planlaşdırma sabitdir, daşıyıcı divarları dəyişmək olmur, ona görə mənzili öz istəyinizə görə qurmaq çətindir. Əvəzində qalın divarlar səs və istilik baxımından bir çox yeni binadan yaxşı nəticə verir.
Yeni tikilidə tavan hündür, mətbəx geniş olur, lift, yeraltı parkinq və ümumi həyət nəzərdə tutulur. Karkaslı tikintidə daxili divarlar daşıyıcı olmadığından planlaşdırmanı dəyişmək daha asandır. Amma keyfiyyət şirkətdən şirkətə çox fərqlənir: eyni rayonda bir bina illərlə problemsiz durur, digərində ilk qışdan divarlar çatlayır və ya fasad tökülür.
Yeni binaya baxanda tikinti şirkətinin əvvəlki obyektlərinə gedin və orada yaşayanlarla danışın. Köhnə binada isə damın, zirzəminin, giriş qapısının və pilləkənlərin vəziyyəti binanın necə idarə olunduğunu göstərir.
- Köhnə tikili: qalın divarlar, sabit planlaşdırma, çox vaxt liftsiz
- Yeni tikili: hündür tavan, dəyişdirilə bilən planlaşdırma, lift və parkinq
- Hər ikisində: mərtəbəni, pəncərələrin baxdığı tərəfi və qonşu binaların yaxınlığını yoxlayın
Təmir xərci: qiymətə nəyi əlavə etməli
Yeni tikili çox vaxt təmirsiz satılır: divarlar suvaqsız, döşəmə beton, qapı və santexnika yoxdur. Bu, mənzilin elandakı qiymətini ucuz göstərir, amma sıfırdan tam təmir ayrıca böyük xərcdir və vaxt aparır. Elan qiymətini deyil, qiymətlə təmir xərcinin cəmini müqayisə edin.
Köhnə tikilidə mənzil adətən təmirli olur, yəni girib yaşamaq mümkündür. Amma «təmirli» sözünün arxasında çox vaxt kosmetik iş dayanır: boya, divar kağızı, döşəmə. Köhnə borular, elektrik xətləri, pəncərələr və radiatorlar dəyişməmiş qala bilər, bunlar isə bir müddət sonra ayrıca xərcə çevrilir.
Ona görə köhnə binada təmirli mənzilə baxarkən görünənə deyil, gizlənənə fikir verin: su borularının materialı, elektrik lövhəsi, pəncərə çərçivələri. Yeni binada isə təmir büdcəsini əvvəlcədən hesablayın və üstünə ehtiyat pay qoyun, çünki boş mənzildə xərc adətən planlaşdırılandan artıq olur.
Kommunal, xidmət və məhəllə
Köhnə tikilidə qaz, su və işıq adətən çəkilib, sayğaclar quraşdırılıb, yəni köçən gündən hər şey işləyir. Yeni binada isə istismara verildikdən sonra da bəzi xətlərin, xüsusilə qazın qoşulması vaxt apara bilər; bunu almazdan əvvəl açıq soruşun. Bundan başqa, yeni komplekslərdə lift, mühafizə, həyət və parkinq üçün aylıq xidmət haqqı olur, köhnə binada isə bu ya yoxdur, ya da çox kiçikdir.
Məhəllə fərqi də az əhəmiyyətli deyil. Köhnə rayonlarda metro, məktəb, bağça, bazar və poliklinika artıq yerindədir, yol və nəqliyyat qurulub. Yeni komplekslər isə çox vaxt şəhərin kənarında tikilir: ilk illərdə məktəb hələ açılmayıb, yol asfaltlanmayıb, dükan azdır. Bir neçə ildən sonra bu ərazi də formalaşır, amma o illəri orada siz yaşayacaqsınız.
- Yeni tikili: qazın qoşulma vəziyyətini və xidmət haqqının nəyi əhatə etdiyini soruşun
- Köhnə tikili: binanın damına, zirzəmisinə və ümumi borularına baxın
- Hər ikisində: iş yerinə, metroya və məktəbə gündəlik yolu özünüz gedib yoxlayın
İpoteka və yenidən satış
Bank ipoteka verəndə mənzili girov götürür, girov üçün isə çıxarış lazımdır. Ona görə çıxarışı olan köhnə tikili ipoteka üçün daha sadə yoldur, baxmayaraq ki, bank binanın tikilmə ilinə və vəziyyətinə də baxır və çox köhnə, qəzalı binaları rədd edə bilər. Çıxarışı hələ olmayan yeni tikilidə isə ipoteka ya yalnız bankın razılaşdığı tikinti şirkətlərinin layihələrinə verilir, ya da ümumiyyətlə verilmir; bu şərtləri hər bank özü müəyyən edir, ona görə konkret binanı bankla əvvəlcədən dəqiqləşdirin.
Yenidən satış baxımından mənzərə belədir: metroya yaxın köhnə mənzilə tələb sabitdir, alıcı tapmaq daha asandır. Yeni kompleksdə isə eyni vaxtda onlarla oxşar mənzil satışa çıxır və siz qonşularınızla rəqabət aparırsınız. Kompleks formalaşdıqca bu rəqabət azalır, amma ilk illərdə satmaq lazım gəlsə, bunu nəzərə alın.
Qiymətlərin hazırkı səviyyəsini yazıda deyil, canlı statistikada izləmək daha doğrudur. Rayon və tikili tipi üzrə median qiymətlər saytda ayrıca səhifədə göstərilir və real elanlar əsasında hesablanır.
Kimə hansı variant uyğundur
Yeni tikili yoxsa köhnə tikili sualının hamı üçün bir cavabı yoxdur, amma öz vəziyyətinizə uyğun cavab tapmaq mümkündür. Köçməyə tələsmirsinizsə, təmiri öz zövqünüzə görə etmək istəyirsinizsə və aylıq xidmət haqqı sizi qorxutmursa, yeni tikili sizə daha çox imkan verir. Məqsədiniz açarı alıb dərhal köçmək, uşağı yaxındakı məktəbə vermək və ipotekanı daha sadə rəsmiləşdirməkdirsə, köhnə tikili daha rahat seçim ola bilər.
Kirayəyə vermək üçün alanlar da fərqli düşünməlidir: köhnə rayonda metroya yaxın mənzilə kirayəçi tez tapılır, yeni kompleksdə isə kirayə haqqı yüksək ola bilər, amma boş qalma riski də var. Hər iki halda elanları eyni meyarlarla müqayisə edin və ilk baxışdan qərar verməyin.
- Yeni tikili: vaxtınız var, təmiri özünüz etmək istəyirsiniz, qapalı kompleksdə yaşamaq xoşunuza gəlir
- Köhnə tikili: dərhal köçmək, hazır məhəllə, daha sadə ipoteka
- Kirayə üçün: metroya yaxınlıq tikili tipindən daha vacibdir